Brytyjski operator systemu elektroenergetycznego Neso wydał rzadkie ostrzeżenie o zbyt małej rezerwie mocy na poniedziałkowy poranek. Przyczyną była prognoza słabego wiatru w całej Europie. Operator zapewnia, że nie grożą żadne wyłączenia prądu.
Co dokładnie ogłosił operator
W niedzielę wieczorem Neso opublikowało tzw. komunikat o marży mocy. Wynikało z niego, że między godziną 6 a 11 w poniedziałek brakowałoby prawie 1400 megawatów w zapasie mocy. Operator szukał więc dodatkowej generacji rzędu 800 megawatów, czyli mniej więcej tyle, ile daje średniej wielkości elektrownia gazowa. Miał na to osiem godzin, do zaplanowanego na godz. 4 przeglądu sytuacji.
Apel przyniósł efekt. Drugi komunikat, wydany po porannym przeglądzie, mówił już o niedoborze około 500 megawatów i o tym, że dodatkowa awaryjna moc nie jest potrzebna. Elektrownie mogły jednak nadal produkować więcej niż zwykle między godz. 8 a 11. Kolejna aktualizacja zmniejszyła brak do 200 megawatów.
Takie komunikaty zwykle pojawiały się w mroźne zimowe wieczory, gdy zapotrzebowanie na energię jest najwyższe w roku. Tym razem chodzi o poranek, a w ostatnich miesiącach alertów przybyło. Pierwsze w tym roku letnie komunikaty wydano podczas upałów, które podniosły zużycie prądu i ograniczyły produkcję.
Dlaczego zabrakło wiatru
- w sieci nie było ograniczeń, które wyłączałyby elektrownie lub farmy wiatrowe,
- Wielka Brytania miała według prognoz eksportować prąd do Europy,
- pod koniec poprzedniego tygodnia słaby wiatr ograniczył produkcję odnawialnej energii na całym kontynencie.
Wszystko wskazuje więc, że problemem była pogoda nad Europą, a nie awaria brytyjskiej infrastruktury. W północnej Europie okresy z małą produkcją ze słońca i wiatru nazywa się Dunkelflaute, czyli po niemiecku „ciemną flautą”.
Rzecznik Neso określił komunikat jako rutynowy środek ostrożności, który ma dać rynkowi szansę na udostępnienie dodatkowych mocy. Dodał: „To nie jest ostrzeżenie o przerwach w dostawach prądu”. Odbiorcy nie muszą nic robić, a system pozostaje bezpieczny.
Kto za to zapłaci
W piątek Neso zapłaciło za import energii z Europy ponad dziesięciokrotnie więcej niż wynosiły ceny rynkowe z początku tygodnia. Według niezależnej konsultantki ds. energii Kathryn Porter chodziło o 2500 funtów za megawatogodzinę dla prądu płynącego podmorskimi kablami oraz 1000 funtów za megawatogodzinę za uruchomienie elektrowni gazowych. Te koszty trafią ostatecznie do rachunków gospodarstw domowych.
Operator jest też pod presją po niedawnym niezależnym raporcie. Zewnętrzna kancelaria prawna przez trzy miesiące badała sprawę po zarzutach sygnalistów, którzy twierdzili, że Neso ukrywa rosnące ryzyko blackoutów. Raport wskazał poważne problemy z „kulturą” pracy w nastawni operatora. Sygnaliści mówili też, że dział komunikacji miał wpływać na decyzje dyspozytorów, aby chronić reputację firmy. Neso należało kiedyś do National Grid, a od 2024 roku jest znów pod kontrolą państwa.
Co to oznacza dla Polski
Brytyjski system działa osobno i nie należy do unijnego rynku energii, więc ten alert nie dotyczy bezpośrednio polskich odbiorców. Pokazuje jednak mechanizm, który ma znaczenie także u nas. Gdy wiatr słabnie na dużym obszarze Europy, a sąsiednie kraje potrzebują więcej prądu, rośnie popyt na import i na moc z elektrowni konwencjonalnych, co zwykle podnosi ceny na rynkach hurtowych.
Dla zwykłego odbiorcy w Polsce nie oznacza to konieczności zmiany codziennych nawyków. To przypomnienie, że wraz z udziałem źródeł zależnych od pogody coraz większą rolę odgrywają elektrownie, które można szybko uruchomić, połączenia transgraniczne i magazyny energii. Polski operator systemu przesyłowego również monitoruje rezerwy mocy i w razie potrzeby informuje o napiętej sytuacji.
Źródło: The Guardian – „Rare call for more electricity supplies as wind power drops across Europe”
